W tym sezonie zimowym w Miejskim Ogrodzie Botanicznym (Zabrze-Centrum Południe, ul. Piłsudskiego 60) wznowiono Akcję Karmnik, w ramach której prowadzone jest obrączkowanie bytujących na terenie placówki ptaków. To ogólnopolska inicjatywa, w której chodzi o m.in.: prowadzenie badań naukowych i obserwacji ornitologicznych (w tym migracji i kondycji zdrowotnej ptaków), ocenę bioróżnorodności gatunkowej i edukację przyrodniczą społeczności lokalnej. Ptaki chwytane są w rozstawionych miedzy drzewami siatek, badane, obrączkowane i następnie oczywiście wypuszczane na wolność. Za nami są już cztery takie odłowy, a do końca sezonu odbędzie się jeszcze trzy. Zabrzańska akcja prowadzona jest przy współpracy z Górnośląskim Kołem Ornitologicznym.

W ramach pierwszego odłowu w Zabrzu w sieci zaplątało się 58 ptaszków (39 bogatek, 11 modraszek, 7 kowalików, sójka), za drugim razem aż 97 okazów (60 bogatek, 26 modraszek, zięba, 3 kowaliki, 2 dzięcioły duże i 5 raniuszków), a za trzecim 46 skrzydlatych zwierząt (22 bogatki, 18 modraszek, grubodziób, kowalik, szczygieł, 2 pełzacze ogrodowe i pełzacz leśny). W akcji w całej Polsce biorą udział 22 karmniki (ośrodki), a średnio w czasie jednej akcji badanych jest od 800 do 2000 ptaków.
W Zabrzu największą ekscytację wywołało schwytanie w czasie drugiej akcji udało raniuszka zwyczajnego (Aegithalos caudatus; na górnym zdjęciu), a więc gatunku, który dzierży tytuł Ptaka Roku 2025 (w głosowaniu internautów na portalu ptakroku.pl). Okaz ten jest często porównywany do puchatej kulki z długim ogonem (ten stanowi około 60 procent długości całego ciała!), charakteryzuje się kontrastowym ubarwieniem (biała głowa, czarny grzbiet). Uchodzi za prawdziwego „specjalistę” od architektury i kamuflażu domostwa - jego misternie splecione z porostów, mchów, pajęczyn, piór i pióreczek gniazda robią duże wrażenie! Jest bardzo towarzyski, zimą tworzy grupy liczące dziesiątki osobników (w Zabrzu w sieć wpadło za jednym razem pięć sztuk), wspólnie szukających pożywienia. A raniuszek żywi się głównie owadami, larwami, jajami, a zimą nasionami i owocami. Ornitologów fascynują jego adaptacje i znaczenie dla równowagi biologicznej, a jego wygląd i zachowania podbijają serca miłośników przyrody, także w Zabrzu.
Najbliższe „obrączkowanie” w ramach Akcji Karmnik planowane jest w zabrzańskim MOB-ie w terminie 31 stycznia-1 lutego, a potem 14-15 lutego i 28-lutego-1 marca (konkretna data zależy m.in. od warunków pogodowych i jest podawana m.in. na facebooku profilu MOB-u). Chętni do udziału w akcji mogą gromadzić się w jej dniu przed bramką główną „botanika” tuż przed godziną 8 (czasem konieczne są jednak wcześniejsze zapisy), ale można też przyjść później, bo odłowy są prowadzone o pełnych godzinach aż do południa. Uczestników spotkania w trakcie akcji garścią ciekawych informacji o ptakach i ich identyfikacji raczy doświadczony obrączkarz, Michał Szlęzak.

Tekst ukazał się w Głosie Zabrza i Rudy Śląskiej (nr 3 z 22 stycznia 2025 roku) na kolumnie W STRONĘ NATURY, która jest współfinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Treści zawarte w publikacji nie stanowią oficjalnego stanowiska organów Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.