Cenne, bezcenne? O elektrociepłowni słów kilka (I) Email
Wpisany przez Paweł Franzke napisz do autora    sobota, 03 grudnia 2011 08:13

HISTORIA ZABRZA. Tym razem w naszym cyklu opisującym tak cenne, że właściwie bezcenne dla naszego dziedzictwa obiekty i miejsca, po raz pierwszy w historii prasy w kulturowym znaczeniu pojawia się Elektrociepłownia Zabrze. Dotychczas dla zwykłego zjadacza chleba była niedostępna i uważana za obiekt strategiczny. Jego mury zdobiły metalowe tabliczki z napisem: zakaz fotografowania. Jako, że to zakład olbrzymi, wędrówka po nim wraz z naszym przewodnikiem, pasjonatem historii miasta, a zarazem przewodniczącym Międzynarodowego Centrum Dokumentacji i Badań Dziedzictwa Przemysłowego dla Turystyki Dariuszem Walerjańskim, trwała kilka dni. Stąd także po raz pierwszy w ramach cyklu poświęcamy temu miejscu aż dwa odcinki.

Historia zakładu rozpoczyna się dokładnie w listopadzie 1896 roku kiedy w zachodniej części dzisiejszego miasta, przy drodze Zabrze – Chorzów, budowę firmy rozpoczął niemiecki koncern elektrotechniczny AEG (Allgemeine Elektrizität Gesellschaft) z siedzibą w Berlinie, założony przez przemysłowca niemieckiego Emila Rathenau. Po trzynastu miesiącach prac budowlanych w grudniu 1897 roku z tego miejsca pierwszy raz popłynął prąd, ale na dobre elektrownia rozpoczęła swoją działalność w maju kolejnego roku jako Kraftwerk Zaborze. Elektrownia powstała w pobliżu dużej państwowej kopalni Królowa Luiza, która dostarczała elektrowni miał węglowy i tzw. muł, które spalano w kotłach rusztowych (te się nie zachowały). Z pierwotnych charakterystycznych pięciu kominów do teraz pozostały trzy, tworzące w krajobrazie miasta charakterystyczne punkty orientacyjne.

 

Elektrownia na przestrzeni minionych dziesięcioleci ciągle się rozbudowywała, co świadczyło o dużym zapotrzebowaniu na energię. Prąd z niej zasilał np. pierwszą w pełni zelektryfikowaną linią tramwajową na trasie Zaborze - Zabrze – Gliwice. Już w 1906 roku zostały zainstalowane pierwsze turbiny parowe. W 1913 roku skonstruowano specjalne ruszty łańcuchowe przystosowane do spalania miału węglowego. Systematycznie wzrastała jej moc… Ale ten zakład to nie tylko maszyny, ale także ciekawa ceglana architektura przemysłowa o cechach klasycystycznych, dobre połączenie tradycji i nowoczesności.

- Niestety, do dziś nie wiemy kto był jej projektantem – twierdzi Dariusz Walerjański. - Być może to nieznane dzieło naczelnego architekta pracującego dla koncernu AEG Wernera Issela, przy udziale Waltera Klingenberga? Wymaga to poszukiwań i badań, które mogą ukazać wiele innych ciekawostek. W czeluściach archiwum elektrociepłowni znajduje się np. niezwykły i piękny obraz - kolorowa akwarela nieznanego autora z 1924 r. pokazująca estetyczne piękno architektury elektrowni, zanim ponownie zostało rozbudowana i powiększona w latach 40-tych. Bo dzisiejsza elektrociepłownia to niemal w 98 procentach budownictwo już XX-wieczne.

Najstarszy, ponad stuletni zachowany budynek, znajduje się w środku całego kompleksu. To maszynownia i rozdzielnia 6KV z potężną najdłuższą (200 metrów) na terenie Górnego Śląska, jednonawową, dwukondygnacyjną halą maszyn z turbozespołami. Ma wystrój neoklasycystyczny, ściany podzielone lizenami. To serce elektrociepłowni. Pracownicy elektrowni, nazywają ją „niezwykłą”, zachwycają się nią szczególnie, kiedy promienie wschodzącego porannego słońce przedzierają się do hali przez szklane świetliki. W hali na uwagę zasługują dwa urządzenia: suwnica z 1917 r. o nośności 45 ton, wyprodukowana w Królewskiej Hucie, oraz chyba jedyna na terenie Zabrza, a być może i województwa, maszyna będąca turbiną wytwarzającą prąd i podgrzewającą wodę sieciową, model 9C50/32 polskiej produkcji. To ciekawe urządzenie ma na imię (…)


Ciąg dalszy nastąpi... już jutro!






 
Zobacz także

» W trzy miesiące od rozpoczęcia prac, na budowie nowej elektrociepłowni Fortum w Zabrzu zawisła dziś wiecha

INWESTYCJE. Zaledwie trzy miesiące po wmurowaniu kamienia węgielnego pod nową elektrociepłownię w Zabrzu, na najwyższym punkcie powstającego zakładu zawisła dziś tradycyjna wiecha. Oficjalna ceremonia wciągnięcia jej na ponad 64-metrowy...

» Awaria kotła: nie będzie ciepłej wody

ENERGETYKA. Do jutra ma potrwać przerwa w dostawie ciepłej wody do zabrzańskich i rudzkich instalacji. Wszystko z powodu nieprzewidzianej usterki kotła w elektrociepłowni Fortum Zabrze. - Ciepła woda powinna pojawić się w instalacji jutro po...

» Tajemnice biskupickiego ołtarza: Barbara wróciła, Maryja przybędzie

HISTORIA ZABRZA. Tuż przed oficjalną inauguracją Nocy Muzeów (16 maja) w Muzeum Górnictwa Węglowego doszło do wyjątkowej uroczystości. Biskupicka parafia św. Jana Chrzciciela przekazała muzealnikom kopię obrazu przedstawiającego św....

» Wygraj nagrody z Elektrociepłownią Zabrze. Na odpowiedzi czekamy do 15 maja

KONKURS. Z okazji zorganizowanego w minioną sobotę Dnia Otwartego w Elektrociepłowni Zabrze (czytaj ), jej właściciel - firma Fortum zaprasza Czytelników do wzięcia udziału w konkursie wiedzy o produkcji energii cieplnej. Zwycięzcy...

» Dzień otwarty elektrociepłowni - 9 maja 2015

{gallery}WYDARZENIA/15-005-MAJ/EC{/gallery}
Reklama
REKLAMA
 

FACEBOOK

Reklama
REKLAMA
Reklama
REKLAMA
Reklama
REKLAMA
Reklama
REKLAMA
Reklama
REKLAMA
Reklama
REKLAMA