Bobry pojawiają się okresowo w Zabrzu, wzbudzając niezmiennie sensację. Uchodzą bowiem za gryzonie preferujące czystą wodę, a śląski ekosystem bynajmniej się z nią nie kojarzy. Tak naprawdę jednak te zwierzęta potrafią się adoptować do różnych warunków, więc tym bardziej odradzająca się do życia Bytomka stała się dla nich atrakcyjna. I oto bobrza rodzina urządza się na jej brzegach niemal w samym centrum miasta, bo na obrzeżach Zandki. W lesie rozciągającym się wzdłuż ulicy Bytomskiej można od jakiegoś czasu zauważyć charakterystyczne ślady bytności tego gatunku: powalone drzewa, obgryzione z kory i łyka gałęzie, wydeptane ścieżki do rzeki, zapadliska do wydrążonych na wałach korytarzy i jednego z siedlisk… Na wycieczkę śladami bobrów nad Bytomką zabrał naszą redakcję członek Rady Dzielnicy Zandka - Piotr Płuciennik (na zdjęciu):

– To zwierzęta prowadzące nocny tryb życia, więc nie sposób w ciągu dnia oglądać je w akcji. Ale gdy nastanie zmierzch… Kilka razy udało mi się je dojrzeć, ale to były krótkie chwile, bo to zwierzęta płochliwe, o świetnych węchu i słuchu. Gdy zauważą kogoś w swej okolicy, po prostu czmychają – tłumaczy zabrzański społecznik. – Nie wiem, ile dokładnie jest tutaj tych bobrów, ale to musi być cała rodzina. Świadczy o tym zakres ich działania. Zresztą bobry z zasady dobierają się w pary, przy czym młode po pewnym czasie są odganiane, by znalazły dla siebie nowe miejsce do życia. Na powierzchnię zwierzęta te wychodzą, żeby się pożywić, m.in. ścinają drzewa i dobierają się do jego kory i łyka. Są też oczywiście wybitnymi architektami i budowniczymi, ale od razu trzeba poczynić ważne zastrzeżenie: oczywiście nie mamy na Bytomce żeremi i mieć nie będziemy. Takowe tworzone są przez te zwierzęta na terenach płaskich, gdzie woda płynie wolno. A Bytomka ma stosunkowo wartki nurt i wysokie brzegi. Bobry swe legowiska mają zaś powyżej lustra wody, więc na Zandce bytują w nadrzecznej skarpie, ale wejście do ich siedziby jest pod wodą.
Pojawienie się w jakiejś okolicy bobrów zawsze tworzy atrakcyjne środowiska przyrodnicze. W Bytomce pływają już karasie, a w jej obrębie można spotkać też czaple siwe i kormorany! Jednak bobry występują w naszym mieście także w innych rejonach. Kilka dni temu do naszej redakcji dotarły też zdjęcia z obgryzionymi przez bobrze siekacze drzewami w Kończycach, mamy też informacje o licznych takich przypadkach nad Kłodnicą w Makoszowach.
Bóbr jest oczywiście doskonałym pływakiem i nurkiem – pomaga mu w tym błona pławna w tylnych łapach, futro nieprzepuszczające wody i spłaszczony ogon pełniący rolę steru. Potrafi wstrzymać oddech nawet na kilkanaście minut! W jego diecie jest około dwieście gatunków roślin zielnych i sto drzewiastych, wiosną preferuje młode pędy i liściem, latem odżywia się głównie roślinami zielnymi, a jesienią i zimą najczęściej korzysta z gałęzi drzew. Te ścina siekaczami, które rosną mu przez całe życie (ich żółty kolor świadczy o zdrowiu, a wynika z dużej zawartości żelaza).
Przypomnijmy, że w Polsce bóbr jest objęty ochroną częściową – generalnie obowiązuje zakaz umyślnego płoszenia tych zwierząt, niepokojenia, niszczenia ich tam i żeremi oraz oczywiście zabijania. W szczególnych sytuacjach (powtarzające się szkody o znacznych rozmiarach) możliwe jest jednak wydanie decyzji lub zarządzeń zezwalających na rozbieranie tam, umyślne płoszenie lub redukcję ich liczebności. Wzrost jego populacji i zajmowanie siedlisk sąsiadujących z ludźmi powoduje, że właśnie coraz łatwiej go dostrzec. Tak jak w okolicy Zandki.
Międzynarodowy Dzień Bobra będziemy obchodzić 7 kwietnia.

Tekst ukazał się w Głosie Zabrza i Rudy Śląskiej (nr 7 z 19 lutego 2026 roku) na kolumnie W STRONĘ NATURY, która jest współfinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Treści zawarte w publikacji nie stanowią oficjalnego stanowiska organów Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.